Zasady ogólne podatku dochodowego czyli skala progresywna

Jest to podstawowa forma opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przepisy nie zawierają warunków ograniczających możliwość opodatkowania w tej formie co oznacza, że może ją wybrać każda osoba fizyczna, która zdecyduje się na prowadzenie działalności gospodarczej.

Płacenie podatków według zasad ogólnych oznacza zastosowanie się do obowiązujących progów i stawek podatkowych.

 

Skala podatku dochodowego od osób fizycznych

Podstawa obliczenia podatku w złotych  

Podatek wynosi

ponad do
85.528 18% minus kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr
85.528 14.839 zł 02 gr + 32% nadwyżki ponad 85.528 zł 

 

Podatek PIT płaci się od faktycznie uzyskanego dochodu. Aby ustalić dochód należy od przychodu z działalności gospodarczej odjąć koszty jego uzyskania. Przychody i koszty są wykazywane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów lub w księgach podatkowych prowadzonych zgodnie z przepisami o rachunkowości. Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych występuje u przedsiębiorców kontynuujących prowadzenie działalności gospodarczej jeżeli przychód w ciągu roku wyniósł 1 200 tys. euro tj. za 2013 rok 5 059 560 zł.

Rozliczając się na zasadach ogólnych należy samodzielnie obliczyć miesięczną lub kwartalną zaliczkę na podatek i wpłacić ją do urzędu skarbowego, bez konieczności składania deklaracji.

Zaliczki miesięczne należy wpłacać do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczki kwartalne wpłaca się w terminie do 20 dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał należy wpłacić do 20 stycznia następnego roku podatkowego. Nie wpłaca się zaliczki za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał, jeżeli podatnik przed upływem terminu wpłaty dokona rozliczenia rocznego i w tym terminie dokona zapłaty podatku wynikającego z zeznania.

Z kwartalnych zaliczek można skorzystać, jeżeli jest się tzw. małym podatnikiem lub jeżeli rozpoczyna się działalność. O kwartalnym wpłacaniu zaliczek należy zawiadomić w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego do 20 lutego roku podatkowego. W przypadku rozpoczęcia prowadzenia działalności w trakcie roku podatkowego, należy złożyć zawiadomienie w terminie do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Zawiadomienie to dotyczy również następnych lat podatkowych, chyba że podatnik złoży zawiadomienie o rezygnacji z tej metody.

Obowiązek wpłacania zaliczki przy opodatkowaniu według skali podatkowej powstaje dopiero od miesiąca, w którym dochód z działalności, pomniejszony o przysługujące odliczenia (m.in. zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne), przekroczył kwotę określoną w skali podatkowej powodującą obowiązek zapłacenia podatku (w 2014 r. jest to 3091 zł).

Po zakończeniu roku podatkowego należy złożyć do urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w terminie do 30 kwietnia roku następnego (PIT-36). W zeznaniu tym powinno się wykazać i zsumować wszystkie osiągnięte dochody, które są opodatkowane według skali podatkowej, np. ze stosunku pracy, z emerytury, itp.

Przy tej formie opodatkowania podatkiem PIT dochodu z działalności gospodarczej można rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci. Można też skorzystać z ulg podatkowych, np.: ulgi na dzieci, ulgi na Internet, ulgi rehabilitacyjnej, ulgi dla osób osiągających dochody za granicą.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami z pozarolniczej działalności gospodarczej, są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników VAT przychodem jest sprzedaż bez podatku należnego VAT.

Za datę powstania przychodu w działalności gospodarczej uważa się dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

– wystawienia faktury albo

– uregulowania należności.

Jeżeli strony ustalą, że usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku.

Do innych przychodów z działalności gospodarczej zalicza się także:

– przychody z odpłatnego zbycia środków trwałych, składników majątku jednorazowo zaliczonych w koszty, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 1500 zł, wartości niematerialnych i prawnych,

– dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów lub zwrot wydatków, z wyjątkiem dotyczących środków trwałych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych,

– różnice kursowe – przepis artykułu 24 c ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dzieli różnice kursowe na dodatnie i ujemne; różnice kursowe dodatnie zwiększają przychody, różnice kursowe ujemne zwiększają koszty uzyskania przychodów,

– otrzymane kary umowne,

– odsetki od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością,

– wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań,

– wartość zwróconych wierzytelności, które zostały odpisane jako nieściągalne,

– wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń,

– przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy składników majątku związanych z działalnością gospodarczą,

– otrzymane odszkodowania dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

– przychody z odpłatnego zbycia składników majątku pozostałych na dzień likwidacji działalności.

W celu osiągnięcia dochodu podatnicy ponoszą konieczne koszty. Jednak nie wszystkie wydatki, poniesione przez podatnika w celu uzyskania przychodu, stanowią według ustawy koszt uzyskania przychodu do obliczenia dochodu do opodatkowania.

Zgodnie z art. 22.1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

Ustawa nie podaje wykazu wydatków, które są uznawane za koszty uzyskania przychodu, natomiast podaje nam wykaz tych wydatków, które kosztami nie są. Ustawa wymienia między innymi następujące wydatki, które nie są kosztem uzyskania przychodu:

–     na nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania, za wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie,

–     na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,

–     na ulepszenie środków trwałych, które powiększają wartość środków trwałych, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych.

W przypadku odpłatnego zbycia wyżej wymienionych pozycji, wydatki te są kosztem uzyskania przychodu, jednak pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych.

–     odpisy z tytułu zużycia samochodu osobowego w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość 20 000 euro przeliczonej na złote według kursu średniego euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia przekazania samochodu do używania,

–     wydatki na spłatę pożyczek (kredytów) z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów),

–     wartość pracy własnej podatnika, jego małżonka, małoletnich dzieci,

–     darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju, z tym że kosztem uzyskania przychodów są koszty wytworzenia lub cena nabycia produktów spożywczych, przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego, z przeznaczeniem wyłącznie na cele charytatywne,

–     podatek dochodowy, podatek od spadku i darowizn,

–     koszty egzekucyjne związane z niewykonaniem zobowiązań,

–     grzywny i kary pieniężne orzeczone w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym,

–     wierzytelności odpisane jako przedawnione,

–     odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych,

–     koszty reprezentacji, w szczególności poniesione na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych,

–     udzielone pożyczki, w tym stracone pożyczki,

–     podatek od towarów i usług, z tym że jest kosztem:

–     podatek naliczony  

  • jeżeli podatnik jest zwolniony od podatku od towarów i usług
  • w tej części, w której zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy,

–     podatek należny

  • w przypadku importu usług oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, jeżeli nie stanowi on podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
  • w przypadku przekazania lub zużycia przez podatnika towarów lub świadczenia usług na potrzeby reprezentacji i reklamy,
  • od nieodpłatnie przekazanych towarów, w przypadku gdy wyłącznym warunkiem ich przekazania jest uprzednie nabycie przez otrzymującego towarów lub usług od przekazującego w określonej ilości lub wartości.

Składki obowiązkowe zapłacone do ZUS przez pracodawcę od wynagrodzeń na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i wypadkowe), na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – stanowią koszty uzyskania przychodów. Natomiast składki ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych potrącane z wynagrodzeń pracowników nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Odpisy amortyzacyjne z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych są kosztem uzyskania przychodu, jeżeli są dokonywanie zgodnie z warunkami podanymi w ustawie w art. 22a-22o, z zastrzeżeniem, że kosztem nie są odpisy naliczone od samochodu osobowego od wartości przekraczającej 20 tys. euro. Ponadto nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych od składników majątku, które nie używane na skutek zawieszenia lub zaprzestania działalności.

W przypadku kosztów poniesionych na reklamę, są w całości zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, jeżeli istnieje związek przyczynowo-skutkowy między wydatkiem na reklamę a przychodami osiągniętymi lub zamierzonymi. Nie są natomiast zaliczane do kosztów uzyskania przychodów koszty reprezentacji, a szczególności koszty poniesione na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych.

Przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych mają obowiązek prowadzić dokładną ewidencję kosztów uzyskania przychodów w księgach rachunkowych czy podatkowych książkach przychodów i rozchodów.

Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych muszą ustalić dochód, który jest podstawą opodatkowania:

– u podatników prowadzących księgi rachunkowe na podstawie ustawy o rachunkowości, za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczone uprzednio w ciężar kosztów.

– u podatników prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów, dochodem jest różnica pomiędzy przychodami a kosztami uzyskania przychodów powiększona lub pomniejszona o różnicę remanentową (towarów handlowych, materiałów, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków) między stanem końcowym a stanem początkowym; powiększenie dochodu następuje gdy wartość remanentu końcowego jest wyższa od wartości remanentu początkowego, a więc gdy zapasy osiągną przyrost w ciągu roku podatkowego; pomniejszenie dochodu następuje, gdy wartość remanentu końcowego jest niższa od wartości remanentu początkowego, a więc gdy nastąpi spadek zapasów w roku podatkowym.

Dochodem lub stratą ze sprzedaży składników majątku trwałego związanego z prowadzoną działalnością jest różnica pomiędzy przychodem uzyskanym ze sprzedaży a ich wartością wykazaną w ewidencji środków trwałych prowadzonej dla celów obliczenia odpisów amortyzacyjnych.

Podatnik ma prawo odliczyć od dochodu niektóre wydatki, udokumentowane dowodami ich poniesienia. Podatnik ma prawo odliczyć między innymi:

– zapłacone zaliczki na ubezpieczenie społeczne,

– wpłaty dokonane na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, do wysokości określonej w przepisach o indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego,

– wydatki na cele rehabilitacyjne,

– wydatki ponoszone z tytułu użytkowania sieci Internet w wysokości nieprzekraczającej 760 zł w roku podatkowym; odliczenie przysługuje przez dwa lata pod warunkiem, że podatnik nie korzystał wcześniej z odliczenia,

– przekazanie darowizny.

Łączna kwota z tytułów wyżej wymienionych odliczeń nie może przekroczyć w roku podatkowym kwoty stanowiącej 6% dochodu.

Dochód pomniejszony o przysługujące odliczenia od dochodu stanowi podstawę obliczenia podatku dochodowego. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, podstawę opodatkowania stanowi suma dochodów ze wszystkich źródeł, które podlegają kumulowaniu. Nie podlegają kumulacji dochody objęte opodatkowaniem zryczałtowanym podatkiem.

Jeżeli podstawą będzie kwota 3091 lub niższa, wówczas podatnik nie oblicza podatku. Do tej kwoty w 2014 roku nie występuje podatek. Jest to dochód wolny od podatku.

Przykład obliczenia podatku na zasadach ogólnych wg skali podatkowej:

  1. Dochód do opodatkowania: 46 000 zł – dochód znajduje się w pierwszym przedziale skali podatkowej i jest opodatkowany stawką 18%

46 000 zł * 18% – 556,02 zł = 7 724 zł

  1. Dochód do opodatkowania 98 000 zł – dochód znajduje się w drugim przedziale skali podatkowej, stąd wyliczenie podatku jest następujące:

14 839,02 zł + (98 000 zł – 85 528 zł) * 32% = 14 839,02 zł + 3991,04 zł = 18 830 zł

Liczba podatników rozliczająca się według skali podatkowej, a będących w drugim przedziale podatkowym tj. płacących 32% stawkę podatku, nie jest duża. W 2012 roku liczba osób opodatkowanych od dochodu powyżej 85 528 zł wyniosła 2,31% wszystkich podatników opodatkowanych w skali podatkowej.

Podatnicy podatku dochodowego mogą korzystać z ulg podatkowych. W 2014 roku mogą obniżyć podatek między innymi o następujące pozycje:

–     zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie większe jednak niż 7,75% podstawy wymiaru tej składki,

–     kwotę ulgi prorodzinnej z tytułu sprawowania opieki nad dziećmi jako rodzic lub opiekun prawny; ulga ta wynosi odpowiednio:

  • na 1 dziecko – 92,67 zł miesięcznie, czyli w roku 1 112,04 zł jeżeli dochód rodziców lub osoby samotnie wychowującej dziecko nie przekracza w roku podatkowym 112 000 zł lub jeżeli dochód osoby niepozostającej w związku małżeński nie przekracza w roku podatkowym 56 000 zł,
  • na 2 dzieci – 185,34 zł miesięcznie, czyli w roku maksymalnie 2 224,08 zł,
  • na 3 lub więcej dzieci:
    • po 92,67 zł na pierwsze i drugie dziecko miesięcznie
    • 139 zł na trzecie dziecko miesięcznie,
    • 185,34 zł na czwarte i każde kolejne dziecko miesięcznie,

–     kwotę darowizny pieniężnej do 1% podstawy wymiaru na rzecz organizacji pożytku publicznego,

–     inne kwoty według praw nabytych i kontynuowanych.

Podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Zaliczkę wpłaca się gdy dochody przekroczą kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku. W kolejnych okresach zaliczkę ustala się w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za okresy poprzedzające.

Podatnicy mogą wpłacać zaliczki w danym roku podatkowym w uproszczonej formie. Kwotę ustala się w wysokości 1/12 kwoty obliczonej przy zastosowaniu skali podatkowej obowiązujących w danym roku podatkowym od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazanego:

– w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy lub

– w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata, jeżeli w zeznaniu za rok poprzedni podatnik nie wykazał dochodu będącego podstawą opodatkowania.

O wyborze uproszczonej formy opodatkowania należy zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 20 lutego roku podatkowego. Uproszczona forma wpłacania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie ma zastosowania do podatników, którzy po raz pierwszy podjęli działalność w roku podatkowym albo w roku poprzedzającym rok podatkowy.